الفيض الكاشاني
90
سراج السالكين منتخب مثنوى معنوى ( فارسى )
دستنوشتى از آن در دار الكتب قاهره هست . 140 ابو بكر چاچى ( شاشى ) منتخبى از مثنوى دارد به نام « جواهر اللّآلى » كه دستنوشتى از آن ، نوشته به سال 1094 به قلم نستعليق ، در بنگال هست . 141 گمان مىكنم دستنوشتى از همين منتخب چاچى ( شاشى ) باشد كه در كتابخانهء دانشگاه استانبول ، تحت عنوان « منتخب مثنوى ابو بكر كاشى » محفوظ است و در فهرست آن مؤلّف ابو بكر چاچى دانسته شده و آمده كه او عقايد صوفيانهء موجود در مثنوى را در شصت و سه باب مورد بحث قرار داده . 142 در همين كتابخانه ، دستنوشت منتخبات مثنوى ديگرى به كتابت كاتب الحضرة السّلطانى محمّد مهدى الفراهانى ، مورّخ 1237 ، هست . 143 اسماعيل بن احمد بيرامى مولوى ، مشهور به رسوخى انقروى ، محدّث و صوفى و صاحب جامع الآيات فى شرح ما وقع فى كتاب المثنوى من الآيات و الأحاديث و الأبيات ، متوفّى به 1042 ه . ق . ، منتخبى از مثنوى دارد به نام « نصاب مولوى » . 144 يك منتخب مثنوى ، از دفترهاى ششگانه ، محمود ميرزا قاجار ، صاحب مجمع محمودى - كه فرزند فتحعلى شاه است - دارد به نام بادهء وحدت و دستنوشتى از آن در تهران در كتابخانهء ملّى هست كه مهر ناصر الدّين شاه را داراست . محمود ميرزا اين اثر را براى محمّد شاه قاجار تنظيم نموده و مقدّمهاى هم در شرح سبب تأليف كتاب و نقد حال صاحب مثنوى در آغاز آن قرار داده ؛ پايان تأليف 1261 ه . ق . ، بوده است . 145 برغم تعدّد و گوناگونى خورند ملاحظهء گزيدههاى مثنوى ، و گذشته از اهمّيّت پايگاه فراهمآورندهء سراج السّالكين و روزگار فراهم آورى آن ، لطائفى در اين گزيده منظور ديدهء دوربين و انديشهء پرده شكاف فيض ( ره ) افتاده است كه بسى ارجدار مىنمايد . نمونهء آن ، رويكرد نكتهسنجانهء فيض ، به درونمايههاى قرآنى مثنوى است . دوستداران و پيروان مولانا بارها گفتهاند كه مثنوى تقريبا واگردانى است از قرآن به زبان فارسى . 146